Archief Frits de Coninck
199319941995199619971998199920002001
16 Kunstenaars uit Brabant
500 jaar Bouvigne
700 jaar beeldhouwkunst
A.r.t.-galerie
Alexander Schabracq
Alexej Von Jawlensky
Amerika
Andy Warhol
Anne Roorda
Arie de Groot
Auke de Vries
BOA
Bart van Hoek
Beelden in het Tongerlohuys
Birgitt van Bracht en Jan Vaes
Breda Fotografica
Carolein Smit
Cees van Gastel
Charles Clough
Charlotte van Pallandt
Crossing Over Changing Places
Cultureel Gekleurd
De Loods
De eigen tijd
Diana Rattray
Edwin Janssen
Edy de Wilde
Filia den Hollander
Frank Van den Broeck
Franse kunst
Franz Immoos
Galerie De Verbeelding
Galerie Kokon
Galerie Liesbeth Lips
George Steinmann
Ger Dekkers
Germinations
Gert Rietveld
Hans Klein Hofmeijer
Hans Mutsers
Helen Vergouwen
Jaap de Vries 2
Jack Poell
Jeff Wall
Joelle Tuerlinckx
Johan Claassen
John Baldessari
John van Gils
Jos Dirix
Karel Goudsblom
KunstRAI
MUHKA
Man Ray
Marijke Hooghwinkel
Martin van Vreden
Maud Verbruggen
Michael Ryan
NBKS
NBKS fotowerk
Nigel Kent
Orna Wertman
Paladino
Panamarenko
Park Middelheim
Paul Beckers
Peter Oosterbos
Philippe Cazal
Pjotr Mueller
Portretten uit de 17e eeuw
Quintijn van Eyk
Remko Schultheiss en Roel QoQo
Rene Magritte
Renee Rohr
Roman Cieslewicz
Roni Horn
Rotterdam in de jaren zestig
Simcha Roodenburg
Sjef Voets
St.-Joost
Teunn Nijkamp
Tom Molenaars
Tvadar Csontvary
Varia
Veronica Hustinx
Watt
Wereld op zolder
Willy Looyen
Wolfgang Laib
Wolfslaar
Zomer in Boymans







Grafiek uit Amerika Amerikaanse kunst is vitaal. Uiteraard net zo vitaal als de gemeleerde en ingewikkelde samenleving waar zij onverbrekelijk deel van uitmaakt. In een land met zo'n uitgestrekte bandbreedte aan etnische, economische, sociale, culturele verschijningsvormen is veel meer tegelijkertijd mogelijk dan waar ook. Posities staan voortdurend bloot aan verandering en daarmee ook de grenzen waarbinnen de dingen zich manifesteren. Zeker geldt dat de beeldende kunst in dat land. Die waarneming is de eerste verrassing van de presentatie Crossing Over Changing Places in De Beyerd in Breda. De hoge-drukpan die Amerika sociaal-cultureel is, wordt weerspiegeld in de kunst. Het gaat in De Beyerd om grafiek en werk op papier, nu eens niet gemaakt door grafici-van-huis-uit in de teruggetrokkenheid van hun atelier. De ongeveer tachtig bladen zijn produkten van zogenaamde printshops waar de eigensoortige geaardheden van drukker, papiermaker en kunstenaars samenvallen in soms heel verrassende druksels. Wat het meest opvalt is die typisch Amerikaanse "open mind" die zich van geen grens of conventie iets aantrekt. Meestal ook in letterlijke zin. In veel werk van de 46 deelnemende Amerikanse kunstenaars speelt de diversiteit aan etnische herkomst een belangrijke rol. Yong Soon Min is een artieste uit Zuid-Korea (1953) die in installaties en collages de beleving van haar Amerikaanse leven aan de orde stelt. Afkomst, identiteit en integratie zijn centrale thema's in haar werk. In haar "Talking Herstory", een gemengde techniek van litho, foto en geplakte stukjes papier, herschikt ze de grenzen van haar wereldbeeld. Zij schuift haar mineure, particuliere geschiedenis in de vorm van familiekiekjes in de majeure wereldgeschiedenis die iedereen kent: gelithografeerde foto's van Stalin, Roosevelt en Churchill op Jalta enz. Die grenzeloze identiteit maakt Ken Chu (Hong Kong, 1953) duidelijk in een vorm die op deze presentatie veel voorkomt, die van de "silkscreen"İtechniek. Een maas wordt, in zijn geval, over een stuk glas gespannen. Inkt wordt door de openingen van het maas geduwd dat ook plaatselijk kan worden afgedekt. Zo ontstaat een voorstelling in elke gewenste kleur. Chu stelt het geweld, de raciale en sexuele discriminatie, het dilemma tussen opgaan in de Amerikaanse cultuur of trouw blijven aan de eigen roots, aan de orde. In zijn bijdrage toont hij een Aziatisch-Amerikaanse man, in bijna blote staat. De figuur is gedrukt op glas en op een tweede glas dat er voor gemonteerd is, heeft hij enkel de contourlijnen van hoofd en slip in andere kleur gedrukt. Zo ontstaat een dubbelheid die zichtbaar wordt als de kijker de ogen langs het object beweegt. Niet alle grafiekbladen hebben die hevige maatschappelijke betrokkenheid. Uit de printshop in Philadelphia komen druksels die grafisch heel bijzonder zijn omdat het abstracte beeld zijn betekenis mede ontleent aan de toegepaste techniek. Robert Cumming maakt drie-kleurenlitho's met voorstellingen die geinspireerd zijn op vormen uit de granietgroeven in Vermont. Maar die schimmige vormen gaan schuil achter lijnen die het beeld tot raadsel maken. Een vergelijkbare raadselachtigheid treffen we aan in de zeer esthetische objecten van Winifred Lutz. Het is alsof van de museumwand ongelijke paren ogen je aankijken. Haar werk is vooral een produkt van papierkunst en monoprint. Zo'n samenwerking als die in de Amerikaanse printshops is op zich al een daad van vitaliteit. Een creatieve ontmoeting van het beeld (de kunstenaar), de techniek (de drukker) en het materiaal (de papiermaker). Niet gesnoerd in een commerciele binding waar tijd, plaats en dus geld het voor het zeggen hebben. Maar een open werkverband dat eerst en vooral bedoelt een open experiment te zijn. Dat wil in ieder geval zeggen afzien van wat bekend en gebruikelijk is. En gebruikelijk is het in de kunstwereld niet om als kunstenaars samen te werken aan een beeld, elkaar te beinvloeden of te bekritiseren. Zo'n Amerikaanse workshop levert duidelijk iets nieuws op en iets eigens. De grafiek die in De Beyerd te zien is, is afkomstig van verschillende workshops aan de oostkant van de U.S.A. en de werken zijn ook naar die herkomst gegroepeerd. Dat maakt dat wat moeilijk concreet definieerbaar is, ineens zichtbaar. Er is een differentiatie naar stijl, techniek, thematiek per plek waar het werk tot stand is gekomen. Maar even zo belangrijk is de vaststelling dat vanonder welke pers het werk ook afkomstig is, de direkte maatschappelijke betrokkenheid vrijwel overal aanwezig is. De Amerikaanse samenlevig is een heftig chemischİcultureel proces dat nooit ophoudt. En de beeldende kunst gist dus even hard. Ze toont dat bovendien met een drift en een rauwe gretigheid. In vergelijking daarmee hangt in de Nederlandse kunstwereld de opwindende stilte van een graftombe. In Nederland zijn samenwerkingsverbanden als die in de Amerikaanse printshops nagenoeg onbekend. Wij hebben uitstekende drukkers zoals Rento Brattinga van de Amsterdamse Steendrukerij waar grafische kunstenaars graag hun bladen laten drukken. Herkenbaar is de zorgvuldigheid en kwaliteit van zijn drukkershand. Maar verder dan een vorm van (noodzakelijke) technische samenwerking gaat dit niet. Beeldende kunstenaars zijn eenlingen die, bijna schuw, zich artistiek aan geen enkele kruisbestuiving bloot stellen. Op schilderkunstig terrein bestaat er wel zoiets als artistieke uitwisseling. Schilders met een vergelijkbare stijlopvatting, of met een gemeenschappelijke bron waar men zich aan laaft. Dat gaat naar Nederlandse kunstzeden al ver, zo ver dat men dat al gauw en gretig als een groep of stroming wil zien. Wat dat dan ook moge zijn. Zelfs een vaste waarde in de moderne kunstgeschiedenis als Cobra, toch een gezelschap gelijkgezinde vernieuwers begin jaren '50, blijkt veel minder cooperatief te hebben gewerkt dan de mythe wil doen verstaan. Nederlandse kunstenaars zijn koning in hun eigen rijk. Daarom is een werkplaats als De Fabriek in Eindhoven al zo bijzonder. In een grote hal staan lithopersen ter beschikking van geinteresseerde kunstenaars die daar hun eigen prenten kunnen drukken. De aanwezigheid van andere kunstenaars levert praktische aanwijzingen en vriendschappelijke handİen spandiensten op. En dat is het wel. Van kritisch en creatief samenwerken aan hetzelfde beeld en dezelfde techniek is toch geen sprake. Het zijn niet alleen druksels die de aandacht trekken in De Beyerd. De grote zaal is in beslag genoemen door het bijzondere werk op papier dat komt uit de workshop Pyramid Atlantic in Riverdale, Maryland. De formaten overstijgen de beperkingen van wat met een drukpers mogelijk is. Het resultaat is een schitterende zaal vol schilderkunst op papier. Tom Nakashima is een schilder voor wie solitair schilderen een ritueel en het atelier bijgevolg een heiligdom is, een plaats met een uiterste graad aan privacy. Zijn ego heeft hij dus op de drempel van deze workshop moeten achter laten om samen te werken met meester papiermaker Helen Frederick. Het resultaat is iets bijzonders. Veel van de kunstenaars in deze zaal schilderen op nat, ongeperst papier met gekleurde pulp die met knijpflessen of air brush wordt opgebracht. Zo ontstaat opdikkend papier dat als materiaal apart de aandacht vraagt. Het is alsof de voorstelling rechtstreeks uit het natte papier geboren wordt. Een andere manier van kijken. Voor heel de tentoonstelling Crossing Over Changing Places geldt trouwens dat hoe meer je ervan ziet, hoe boeiender het is. De Beyerd, Boschstraat 22, Breda; tot 20 februari, op maandag en op nieuwjaarsdag gesloten