Archief Frits de Coninck
199319941995199619971998199920002001
Adriaan Seelen
Alex Kiefmeijer
Anish Kapoor
Ben Hoezen
Birgitt van Bracht 2
Boymans-van Beuningen
Cady Noland
Carel Visser
Caro
Chassetheater
Cultureel Gekleurd
Dada
De Pont
De Ringeloor
De stadscollectie
Desert Tracks
Drie vrouwelijke schilders
Edy de Wilde
Elly Stegeman en Ludo Bekkers
Emile van der Kruk
Enk de Kramer
Eric Hirdes
Erik Prins
Eugeen van Mieghem
Giorgio Morandi
Grafiek in het Tongerlohuys
Hannema
Hans Landsaat
Hans Luiken
Het portret
Het verhalende
Huub Bruls
Ignatiusziekenhuis
Jaap de Vries
Jacques van Alphen
Jan Andriesse
Jeanne Munsterman
Jeroen Doorenweerd
Jiri Kolar
John van Gils
Jos Blersch
Kars Persoon
Klaar van der Lippe
Kopper en Van Ham
Kunst van Vlaanderen en Spanje
Laatmiddeleeuwse prenten
Lokaal 01 - 1
Lokaal 01 - 2
Luc Tuymans
MUHKA
Marijke Fitz Verploegh
Martje Verhoeven
Matthew Barney
Michel van Overbeeke
NBKS 1
NBKS 2
Naus en Kleinepier
Nederlandse tekeningen 2e helft 19e eeuw
Nieuwe beelden
Noordbrabants Museum
Paul Thek
Per Kirkeby
Piet Berghs
Piet Dieleman
Pyke Koch
Reinoud van Vught
Richard Price
Rob Mohlmann
Rob Moonens
Simon Benson
Stadscollectie Breda, deel I
Textiel
Thierry de Cordier
Tina Onna
Tom Wesselmann
Ton Slits
Tongerlohuys
Toon Kuypers
Torsten Haake-Brandt
Un cercle d'amis
Voorwaar
Wainer Vaccari
Walter Swennen
Wolfslaar
Wouter van Riessen







Enk de Kramer Als je zegt dat de Belgische graficus Enk de Kramer kleuretsen maakt als unicum, dan bezondig je je aan tegenstrijdigheid. Want de kleurets is een grafische techniek en die veronderstelt een oplage: meer exemplaren van hetzelfde beeld. Drukken is een vorm van reproduceren en dat kun je weliswaar niet eindeloos doen, maar op het oog zijn de afdrukken gelijk. De Kramer drukt van elke etsplaat maar een exemplaar af. Een unicum dus. En daarmee behandelt hij de ets als een schilderij, een aquarel, een tekening, een werk op papier dat een specifiek beeld oplevert zoals alleen de kleurets dat kan. Eigenlijk is er heel veel voor te zeggen, en toch zijn er vrijwel geen kunstenaars die dat zo doen. Werkend in een grafische techniek ontwerp je een beeld, pas je het technisch juiste procede toe en druk je een flinke hoeveelheid bladen af. De ene techniek staat zonder zichtbaar kwaliteitdverlies een grotere oplage toe dan de andere, en onbeperkt doordrukken kan zeker niet. Maar er zijn kunstenaars die het niet te nauw nemen en honderden afdrukken maken. De reden daarvoor is een economische. De moeite om honderd afdrukken te maken is niet veel kleiner dan die om er tweehonderd te maken, maar de omzet uiteraard wel. Artistiek gezien is er geen noodzaak toe. De artistieke prestatie geldt, in dit geval, het maken van de kleurets en niet het meer dan een keer afdrukken. De Kramer, docent aan de kunstacademie in Gent, behandelt zijn kleuretsen ook volledig als unica. In het afgedrukte beeld monteert hij repen papier en scheurt hij af en toe wat kleine stukken los. Handelingen die je niet met exact hetzelfde resultaat kunt herhalen. Die ingrepen in het papier leveren een beweging op in het abstracte beeld waarin het zwart zo'n dominerende positie heeft. Zijn zwart is massaal en dreigend, waar het blauw van lichtheid schemert en om het zwart heen vloeit. Waar het zwart overgaat in lijnen die stevig in het beeld staan, bestaat het veel minder massieve blauw uit dunne lijnen die als een nevel het blad afdekken. De bladen die De Kramer in De Verbeelding toont, zijn variaties op eenzelfde thema. Het zwart, het blauw en het wit van het papier wisselen ten opzichte van elkaar van positie, van vorm en dus van toonzetting. Deze kleuretsen zijn unieke variaties van elkaar maar geen kopieen. Zoals het een ets betreft, zijn de etsen ook genummerd. Elke ets van De Kramer is voorzien van 1/1, nummer een uit een oplage van een. Niet zonder ironie waarschijnlijk, maar in elk geval ook aanduidend dat het om een grafische techniek gaat. Overigens, een unicum van Enk de Kramer is uiteraard anders van prijs dan een blad uit een oplage van tweehonderd. De Verbeelding, Klokkenstraat 12, Baarle-Nassau; tot 6 november. Open donderdag t/m zondag.