Archief Frits de Coninck
199319941995199619971998199920002001
Adriaan Seelen
Alex Kiefmeijer
Anish Kapoor
Ben Hoezen
Birgitt van Bracht 2
Boymans-van Beuningen
Cady Noland
Carel Visser
Caro
Chassetheater
Cultureel Gekleurd
Dada
De Pont
De Ringeloor
De stadscollectie
Desert Tracks
Drie vrouwelijke schilders
Edy de Wilde
Elly Stegeman en Ludo Bekkers
Emile van der Kruk
Enk de Kramer
Eric Hirdes
Erik Prins
Eugeen van Mieghem
Giorgio Morandi
Grafiek in het Tongerlohuys
Hannema
Hans Landsaat
Hans Luiken
Het portret
Het verhalende
Huub Bruls
Ignatiusziekenhuis
Jaap de Vries
Jacques van Alphen
Jan Andriesse
Jeanne Munsterman
Jeroen Doorenweerd
Jiri Kolar
John van Gils
Jos Blersch
Kars Persoon
Klaar van der Lippe
Kopper en Van Ham
Kunst van Vlaanderen en Spanje
Laatmiddeleeuwse prenten
Lokaal 01 - 1
Lokaal 01 - 2
Luc Tuymans
MUHKA
Marijke Fitz Verploegh
Martje Verhoeven
Matthew Barney
Michel van Overbeeke
NBKS 1
NBKS 2
Naus en Kleinepier
Nederlandse tekeningen 2e helft 19e eeuw
Nieuwe beelden
Noordbrabants Museum
Paul Thek
Per Kirkeby
Piet Berghs
Piet Dieleman
Pyke Koch
Reinoud van Vught
Richard Price
Rob Mohlmann
Rob Moonens
Simon Benson
Stadscollectie Breda, deel I
Textiel
Thierry de Cordier
Tina Onna
Tom Wesselmann
Ton Slits
Tongerlohuys
Toon Kuypers
Torsten Haake-Brandt
Un cercle d'amis
Voorwaar
Wainer Vaccari
Walter Swennen
Wolfslaar
Wouter van Riessen







De nieuwe Klaar van der Lippe Als er zoiets bestaat als vrouwelijke kunst, dan behoort het werk van de Rotterdamse Klaar van der Lippe daartoe. Net als het werk van Mirjam de Zeeuw, Lydia Schouten, Marlene Dumas: een uitgesproken vrouwelijke toon. Heel verschillend van uitspraak, heel anders van materiaal, maar in de benadering van de werkelijkheid zit iets wat we specifiek bij vrouwen aantreffen en dat we voor het gemak vrouwelijk noemen. Hoe onorthodox die benoeming in het perspectief van de kunstgeschiedenis ook is. En hoe verwarrend die term vrouwelijk in het maatschappelijke verkeer ook is. Het misverstaan dreigt. Vrouwelijk noem ik de kunst die het grote verhaal van de buitenwereld mijdt en het persoonlijke, het particuliere aan de orde durft te stellen. Die graag ook het eigen lijf en de eigen beleving als object kiest en daar heel dicht bij blijft. Ook als het om iets anders dan het eigen ik gaat, geschiedt de mededeling op die pregnant persoonlijke toon. Niet om heldhaftig te zijn, niet om te experimenteren met het lichaam als idee, niet als filosofische metafoor. Het eigen lijf is het verhaal zelf, is gevolg en oorzaak van leven, is een verzameling van gevoelens en gedachten, van verwondering en vertrouwdheid. Het is typisch, en misschien ook wel niet, dat met name vrouwelijke beeldende kunstenaars het eigen lichaam zo kunnen benaderen. Met een direktheid en een vermogen af te zien van alles wat er eigenlijk niet toe doet, kortom zonder de mannelijke omweg. Dat bedoel ik met vrouwelijke kunst. Klaar van der Lippe heeft in de grote benedenzaal van Lokaal 01 in Breda 7 video's en 1 geluidscassette geinstalleerd die haar vernieuwing tot onderwerp hebben. Zij heeft haar fysieke bestaan, haar sociale web, haar stofwisseling en haar mobiliteit aan een renovatie onderworpen en heeft die beelden vastgelegd op video en de brieven aan haar nieuwe vriend ingesproken op een cassette. Wat ze eigenlijk gedaan heeft is de werkelijkheid van haar lichaam verdelen in plekken die elk object zijn van haar onderzoek en beleving. Door de videocamera is elke plek zo scherp afgebakend en daardoor zo overgeleverd aan de aandacht, van haar en van ons als kijker, dat er een vorm van isolatie plaats vindt. De eerste video die je ziet bij binnenkomst heeft ze getiteld "Het oude vet, het nieuwe vet". Het onderwerp zijn haar billen waar ze een vinger in priemt die (heel even) een kuiltje nalaat, die ze laat trillen, heen en weer beweegt en zo verder. Hoe langer je kijkt, hoe meer dat beeld de aandacht weghoudt van het lichaam waar de billen tenslotte deel van uitmaken. De vetlaag van het lichaam is een pars pro toto. Nog scherper toegespitst gebeurt dat proces van isolatie in de videobeelden van haar mond. "Klaar krijgt een nieuwe mond, heeft 19/5 een lipcorrectie ondergaan." De mond vult het beeld, in oude toestand met dunne lippen en onregelmatige tanden en in nieuwe toestand na een kosmetische ingreep. En tussen de tanden de tong die toont en aarzelt, die de lippen bevestigt en de tanden beroert. Voor de video ligt een handboek over totaalkosmetiek dat op de achterkant de aanleiding voor deze installatie van Klaar van der Lippe formuleert: "Waarom wel onze huizen renoveren en niet het kostbaarste wat we bezitten: ons lijf." Misschien is dat inderdaad wel mannelijk om de belangrijke dingen buiten zichzelf te zoeken waar de vrouw het meest dichtbije bereid is te onderzoeken. De videobeelden vertellen dan ook geen verhaal over het eigen lijf, het lijf is de installatie zelf. Direct en onontkoombaar. De titels, in de gauwigheid met een balpen op een stuk papier geschreven en op het videoapparaat gezet, zijn een verhaal apart. Ze hebben die toon van verwondering en verbazing zoals je die bij kinderen aantreft die onbevooroordeeld en onbevangen hun wereld tegemoettreden. Voor wie elke ervaring nieuw is. De titels laten zien hoe ze naar zichzelf kijkt, zoals ze in een spiegel kijkt en het lichaam monstert als een object dat voor even losgemaakt is van de persoon. Zo kijkt een vrouw in de spiegel als ze zich onbekeken weet en in stille afzondering met de ogen aftast wat ze een ander oog liever niet wil laten zien. De intimiteit, enige onregelmatigheid, de genadeloze tijd. Wat ze als vrouw liever voor zich wil houden. De vetlaag bij voorbeeld, de onwennige bewegingen bij het maken van de eerste danspassen ("Klaar leert salsadansen"), de gymnastiekoefeningen nodig om het lichaam te reconditioneren ("Klaar krijgt een nieuw lichaam"). Maar wat zo precair en prive kan zijn, wordt hier open, bloot en schaamteloos getoond. Zoals ze zelf zegt: "om aan haar droom voorbij te raken en zo het werkelijk nieuwe mogelijk te maken." Zo kijkend word je je bewust van de paradox van deze videoinstallatie. Je ziet beelden van een vrouw die een zekere mate van intimiteit hebben, in ieder geval in die zin dat ze van een prive-karakter zijn. En toch sta je daar en plein public naar te kijken. De video heeft de veronderstelde vertrouwdheid van de situatie opgeheven en het lichaam tot een ding gemaakt. De intimiteit is afstand geworden. Daarom ook voel je je geen voyeur als je het lichaam zich zelf ziet onderzoeken en beelden ziet die aan de vertrouwelijkheid zijn voorbehouden. Juist omdat een lichaaam, een leven op dit moment, zichzelf in delen toont en elk deel verwijst naar een geheel waar je uiteindelijk geen toegang toe hebt. Lokaal 01, Kloosterlaan 138, Breda; tot 19 juni open do t/m zo; hemelvaart en pinksteren gesloten.