Archief Frits de Coninck
199319941995199619971998199920002001
't Tongerlohuys
Ad van Haandel
Anthony Caro
Arja Hop
Carel Blotkamp
Carel Visser
Carola Popma en Hans Klein Hofmeijer
De Tuin der Verbeelding
De tekening als omweg naar het beeld
Documenta 10
Dominique Ampe
Echtpaar Mols
Eigentijdse kunst uit China
Eigentijdse kunst uit Israel
Eigentijdse kunst uit Uganda
Figuratieve kunst
Galerie Esprit
Georges Vantongerloo
Giuseppe Penone
God in de Nederlandse beeldende kunst
Grafiek aan weerszijden van de grens
Hans Broek
Hans Broek 2
Henk van den Berg
Henri Jacobs
Het vernuft
Hubert Damisch
Jan Fabre
Jan Vanriet
Jan Vosters
Jean-Marc Spaans
John Koermeling
Klaas Gubbels
Korrie Besems
Kunst in 't Kijkhuis
Lebuin d'Haese en Paul Beckers
Loek Grootjans
Lokaal 01
Lokaal 01 - 2
MUHKA
Marcel Maeyer
Marion Lambert
Mark Outjers
Michael Kirkham
NBKS 1
NBKS 2
NBKS 3
NBKS 4
NBKS 5
Norbert Prangenberg en Herbert Hamak
Ossip
Piet Berghs
Rob Scholte
Ronald Zuurmond
Sal Meijer
Sint Joost
Sol Sneltvedt
Tijdloze geheimzinnigheid
Trudy Peeters en Rolf ter Veer
Vincent Mentzel
Vrouwelijke schoonheid
Wide White Space
William Speakman
Wim Delvoye
Yarre Stooker







De relativerende kant van de kunst De Vlaamse kunstenaar Wim Delvoye (1965, Wervik) installeert in een bestaande omgeving beelden waar een grote dosis humor in zit. Het is de humor van het verkeerde been. Op een plek waar je dat volstrekt niet verwacht zie je iets wat daar helemaal niet thuishoort. Daarmee is de grap natuurlijk niet verteld. Wat je heel even als een practical joke zou kunnen zien, zet zich in het hoofd van de bezoeker om in een andere verhouding tot de werkelijkheid. Delvoye brengt een wezensvreemd element in die de blik en daarmee de beleving doet kantelen. Hij tast aan wat ons al te vertrouwd of te vaststaand voorkomt. In de vorige aflevering van de Documenta in Kassel in 1992 had hij in de wandelgang om de Neue Galerie heen de bodem bedekt met geglazuurde tegeltjes waarop sierlijke bruine drollen afgebeeld waren. Met een versheid en een sappigheid die als vanzelf de neus in stelling brachten. Het was als vloeken in de kerk, een primitieve banaliteit in de tempel van de kunst. Juist op die plek was dat even lachen. De kunst gerelativeerd tot alledaagse proporties. In het Antwerpse Openluchtmuseum voor beeldende kunst Middelheim, in het oude gedeelte, zien we die mozaïek van geglazuurde tegels weer. Een bruggetje is ermee belegd. Maar de impact is hier veel minder groot dan destijds in Kassel. De omgeving is hier niet schokkend. Een stadspark met mooie lanen, golvende grasvlaktes en veel bomen, daar verwacht je de stedelingen die zichzelf en hun honden uitlaten en daar horen ook deze uitwerpselen bij. Van morele aantasting zoals bij de shit-foto’s van Gilbert en George is hier geen sprake. Veel indrukwekkender is zijn reusachtige boodschap voor Johan. Op een open vlakte in het park heeft hij een enorm doek gespannen waarop een foto is geprojecteerd. Een foto van een rotsmassief. Op de verticale rotswand die oprijst uit de aarde staat in enorme letters een tekst gebeiteld: 'Voor Johan: bel kapot, hard kloppen a.u.b.' Natuurlijk is dat een montage van twee foto’s tot een foto die vervolgens x aantal keren uitvergroot is. Maar in deze context is de boodschap absurd. Is zowel hilarisch als wrang. Voor de meest onnozele van zijn mededelingen is een mens bereid de natuur op groteske manier aan te tasten. Zoiets is de gedachte achter het werk. En dat bedenken we in een park, daad van cultuur bij uitstek, waarvoor we eerst de natuur uit de weg hebben geruimd. Waar lachen we dan nog om? Nog navranter is zijn varkensinstallatie. Onder wat bomen heeft hij een stuk grond omheind en daar vier biggen en een houten nachtverblijf in gezet. Deze varkens, door het woeden van de varkenspest onderhand een bedreigde en soms ook verwenste diersoort geworden, hebben hier een vorstelijk bestaan. Ze voeden zich met eikels en wroeten met hoorbare lust het keurige stukje park om. In deze cultuuromgeving geeft Delvoye deze van versnelde vleesproduktie geredde beesten hun natuur terug. Ineens staan we oog in oog met ons eigen bio-economisch probleem. Delvoye is verder gegaan. Hij heeft de beesten van schitterende tattoos voorzien. Alle volks-romantische symbolen zien we hier: het Harley Davidson-embleem, een Christuskop, een vuurrood hart 'voor Priscilla', een molen, een doodshoofd, een weedplant enz. Dit soort aantasting roept bij bezoekers weer verwondering en bij sommigen ook boosheid op. Men voelt zich weer op het verkeerde been gezet. Zoals iemand opmerkte: 'Kunst moet toch in Uw salon kunnen staan.' Als dat een definitie is, dan is het werk van Delvoye anti-salonkunst. Gelukkig maar. Anti-burgerlijk is het zeker. Bij de tentoonstelling geeft de conservator van Middelheim een speciale toelichting uit bij de 'pigs'-installatie. Hij is bang voor misverstanden kennelijk. En dus moet er vooral heel duidelijk worden gemaakt waar de varkens vandaan komen (uit de industriële varkensmesterij), dat ze onder begeleiding van een heuse veearts en natuurlijk onder verdoving zijn getatoeëerd en vooral dat alles gebeurt met toestemming van de Koninklijke Dierenbescherming. De bezoekers zouden toch eens kunnen denken. Alsof wij ons verder om ons vlees zo druk maken. Het is niet helemaal duidelijk of het museum dat schrijven in ernst bedoelt. Het raakt hoe dan ook aan een belangrijke kant van het werk van Wim Delvoye. Zijn installaties hebben iets ontregelends, ze stellen op ironische manier dingen aan de orde die wij voor zekerheid houden. Zijn humor is er een met een verborgen laag van verontrusting. Natuurlijk, het werk heeft zo op het oog iets lichtvoetigs, we mogen erom lachen ook al worden we voor de gek gehouden. Maar het lachen vergaat als de onderliggende betekenissen worden aangeboord. Achter dat spel met de realiteit zit ook dreiging. En daarmee past dat werk in de traditie van René Magritte, Marcel Broodthaers, Guillaume Bijl, niet toevallig allemaal Belgen. De 8 installaties van Wim Delvoye staan in Middelheim-hoog en zijn tot 16 november dagelijks te zien van 10 tot 5 uur. Openluchtmuseum voor de beeldhouwkunst Middelheim, Middelheimlaan, Antwerpen (op de ring afslag Wilrijk nemen, borden wijzen verder naar Middelheim)