Archief Frits de Coninck
199319941995199619971998199920002001
Ab van Hanegem
Desorientierung des Blickes
Figuratieve kunst
Fotografie in de 19e eeuw
Francis Bacon
Gerrit Benner
Jan Andriesse
Jan Fabre
Kunst op de Koekoek
Kunstleer
Kunstuitleen
Lokaal 01
Martin van Vreden







Kunst op een historische plek De culturele manifestatie Kunstleer die het afgelopen weekend in Dongen is gehouden is een bijzondere verbinding geworden van kunst , industriële archeologie en weemoed. Op een lokatie die de geschiedenis van Dongen markeert, in fabrieksruimtes waar het leerbewerkersambacht nog voelbaar aanwezig is, aan de oevers van een meanderende Donge hebben voor één weekend beeldend kunstenaars, musici en toneelspelers een kans gekregen en genomen om in dat specifieke decor hun kunst te tonen. Het is spijtig voor alle inspanning en ambitie dat het maar één weekend kon duren. Dongen had met deze kans op kunst beter kunnen scoren. Sinds enkele jaren is in Dongen een groep kunstenaars actief, de kunstkliek, die onder andere open-atelierdagen heeft georganiseerd. Voor dit jaar leefde er een ander plan. Het idee was om rond het item van het leer, het economische merkteken van Dongen, kunstenaars werk te laten maken en uitvoeren, op een plek waar het leer sinds mensenheugenis thuishoort. De industrieel Riph van den Assum stelde uit enthousiasme voor deze actie het terrein aan de Heuvel ter beschikking waar nu nog een kleine looierij actief is. Verder alleen maar verweerde fabriekshallen, achtergelaten resten van de looierij, slordige buitenruimtes waar het onkruid vrij spel heeft gehad en een kleine, driftig stromende Donge die na het stoppen van het oude ambacht en daarmee gepaard gaande vervuiling een nieuwe ecologische kans gekregen heeft. Voor de Dongense kunstenaars lag deze beladen plek braak, een mooie kans om nieuwe sporen te trekken. Els Jacobs heeft de Donge die door het fabrieksterrein stroomt, gebruikt om een statement af te geven. Aan de steile oever heeft ze een scherm van plastic huishoudhandschoenen gehangen in de kleuren geel en violet die het water raken als de Donge stijgt. Het is een eigentijdse verwijzing naar het werk en de daarmee gepaard gaande chemische vervuiling. Het ophalen van een herinnering voor wie de welvaart ooit in het leer bevochten is. De hele manifestatie ademde die sfeer van nostalgie. Wie de route volgde, ging een gang door de geschiedenis die op alle denkbare manieren nog zintuiglijk waarneembaar is. Eigenlijk lag alles klaar voor de kunstenaars: de geest van de plek, de ruimtes, het afval. Wat ieder heeft gedaan is daar een eigen vertaling van geven, in het teken van het leer. Dat leverde een verzameling op die merkwaardig oogde voor wie zich realiseerde dat hier nog niet zo lang geleden het leer werd bewerkt. Alles bij elkaar was het één grote verbeelding, een metafoor zo men wil, van een voorgoed verleden tijd. In de meeste gevallen was het historische, nostalgische aspect dwingender dan de artistieke kwaliteit. Aart Rebel had van plastic een klein onderkomen in de immense ruimte gebouwd waar hij sculpturen had geplaatst: gemaakt van resten brandhout en brokken chemisch afval stonden ze als stalagmieten in een doorschijnende tent die door een ventilator licht golfde. Els Faes had industriële archeologie op de meest letterlijke manier bedreven. Van alles wat nog op het terrein rondslingerde als overblijfselen van een ooit economisch nuttig bestaan had ze een in memoriam opgericht, een verwijzing naar arbeid en kruisweg, naar fabriek en kerk. Indrukwekkend was de foto-installatie van architect William van Gool. Op tientallen foto’s was chronologisch de slacht vastgelegd van de koeien die de leverancier zijn van het leer waar schoenen en meubels uit gemaakt worden. Dicht inzoomende foto’s die huid, ingewanden en bloed zo detailleren dat die gruwelijke werkelijkheid overging in de abstractie van materiaal en kleur. Aan het einde van de lange reeks stonden achter een huiskamerachtig schot meubels opgesteld die hun bestaan aan de koeien danken. Meubelfabriek Montis had speciaal voor de gelegenheid een stoel ontworpen die bekleed was met een print van een van de foto’s van Van Gool: een leegbloedende koe. Pregnanter had de geschiedenis niet samengevat kunnen worden.